Mamalaybay

Tula sa sipnayan SI ARCHIMEDES, ANG SIPNAYANON "Bunying Archimedes, / tuklasin mo kaya,  Kung korona'y gintong / lantay, purong gawa..." Nag-utos ay hari, / "... o huwad bang sadya? At si Archimedes, / animo'y nabigla. Habang nag-iisip, / sa banyo nagtungo. Kaybanas, naghubad / siya't maliligo. Lulutasin iyon, / siya'y di susuko Upang di mawala / ang respeto't luho. Sa may paliguan, / naglublob, nagbanlaw; Umapaw ang tubig, / dama ang paggalaw! Aba'y bigla na lang / solusyo'y lumitaw, Ang kanyang nasuri / sa diwa’y natanaw. Sigaw ay "Eureka!" / (Natuklasan ko na!) Sa labis na tuwa'y / tumakbo sa kalsada; Kahit hubo't hubad / ay walang paki na, Dahil nalutas din / ang kanyang problema. Ang natapong tubig / doon sa batalan Ay katumbas niyong / lubog ng katawan Bigat ng korona / nang sinukat naman Ay di purong ginto, / kanyang natuklasan. Ay, si Archimedes / ay di rin kinapos. Talagang kaygaling, / henyo siyang lubos. Si Haring...

TRAPO AT BASAHAN bentador ng bayan ang trapo ang turing sa dukha'y basahan trapo'y nanloloko ng tao ayuda ang nasa isipan ano bang aasahan natin sa dinastiyang pulitikal kundi tayo'y muling utuin upang kumita ang kapital sa trapo ang sistemang bulok habang asam nati'y hustisya tingin nila, sila ang rurok mapagsamantalang burgesya sila'y ibon sa himpapawid habang tayo'y isda sa dagat di sila kauri'y batid sa ganyan ay dapat mamulat ibagsak na ang mga trapo na turing sa masa'y basahan dapat nang nagpapakatao ang bawat isa sa lipunan - gregoriovbituinjr. 09.26.2026 * litratong kuha ng makatang gala

ANAGRAM ANG PEN NAME ‎ ‎ang dalawang / may-akda kong / napipisil ‎ay may mga / ngalang gamit / na pampluma ‎si Marcelo / H. Del Pilar / ay Plaridel ‎si Virgilio / H. Almario'y / Rio Alma ‎ ‎ngunit tingnan / saan pen name / nila'y mulâ ‎letra niyong / apelyido'y / pinagrambol ‎paano ba / naisipan / ang ginawà ‎upang gayong / ngalan nila / ang ihatol ‎ ‎sinong sikat / pang may-akda / yaong ganyan ‎wala yata, / ngunit aking / igigiit ‎si W. / B. Yeats: Best Way / ang anagram ‎T. S. Eliot / nama'y Toilets, / anong sakit ‎ ‎- gregoriovbituinjr. 09.18.2026 * mga litrato mula sa google

BAHA ‎ ‎Magkaka-lestospirosis / pag sa akin ay lumusong ‎Ang babae man o batang / di na kayâ pang umurong. ‎Pataas na ng pataas / ang tubig na bumabalong. ‎Mapapaluha na lang ba / pagkat walang tumutulong? ‎ ‎Halos libo-libo na raw / ang nagka-dengue't kolera. ‎Kahit na mga lamesa / ay nagkakaalipunga. ‎Kung sa akin ay matagal / na mabababad ang paa, ‎Ay tiyak magkakasakit / kahit mayaman mang masa. ‎ ‎Kayrami na ang pinaslang / nina Yolanda at Bising; Nawalan na ng tahanan, / may nalunod pa't nalibing. ‎Gayunman, mag-ingat kayo / pag lumusong na sa akin. ‎Baka may bukás na manhole, / at ang anak mo'y lunurin. ‎ ‎Kargahin ang inyong anak / at magbota pag lalabas. ‎Tumangan sa mga bakod / at baka kayo madulas. ‎Ngunit tandaan n'yo lamang, / di ako ang tamang landas. ‎Manatili muna kayo / sa lugar na matataas. ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎09.12.2026 * litrato mula sa google

SA IKA-15 DEATH MONTHSARY NI MISIS ‎ ‎hanggang ngayon ay nami-miss pa rin kita ‎ikaw na tinatangi ko't sinisinta ‎larawan mo'y sa loob ko nakapinta ‎nagugunita ka saanman magpunta ‎ ‎tila ako'y ginagabayan mong lagi ‎at kaalaman mo'y ibinabahagi ‎sa kapwa, upang sila'y di maduhagi ‎na sariling dangal yaong nasasagi ‎ ‎O, Liberty, bituin ka niring pusò ‎na sana sa lumbay ako pa'y mahangò ‎pagkatha'y pinagbubuti ko pang lalò ‎upang gawin ang nobela ng pagsuyò ‎ ‎magpahinga ka na, aking ginigiliw ‎pag-ibig ko sa iyo'y di magmamaliw ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎09.11.2026

PAGLALAKAD ‎ madalas maglakad ang abang makata upang saliksikin ang mata ng sigwa tanong ay bakit ba laging binabaha di ang mayayaman, kundi api't dukha ‎madalas ngang lakad upang makatipid ‎sa traysikel, trenta pesos kada hatid ‎dalawang kanin na, di na iyon lingid ‎maglakad at laksang paksa pa'y nabatid ‎ ‎kaypayak ng búhay ng tulad kong tibak ‎magtitipid kahit gumapang sa lusak ‎magtipid ay batas lalo't walang limpak ‎maglakad na'y walang katapusang galak ‎ sakali mang baha, mag-ingat sa lepto habang ang tiwali'y tuligsaing todo mga ghost flood control nilang pinroyekto at kinurakot pa, managot na kayo! ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎09.10.2026

‎SA MIBF 2026 ‎ ‎pamilya ko na'y ang mga aklat ‎ito na yata ako magbuhat ‎nang si misis ay mawala't sukat ‎oo, wala na ang lahat-lahat ‎ ‎sandigan na'y pawang mga libro ‎at katabi pa sa pagtulog ko ‎payapang diwà, ayaw sa gulo ‎maliban kung rebolusyon ito ‎ ‎sa bawat libro'y huwag magtaka ‎kung paborito'y matematika, ‎kasaysayan, lipunan, pisika ‎isyu ng obrero't magsasaka ‎ ‎O, aklat ng mga talinghagà ‎dama kong tunay kang mahiwagà ‎sa aking diwà pa'y maalagà ‎sa pagbasa'y tiyak may nilagà ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎09.10.2026 ‎ ‎* MIBF - Manila International Book Festival

NASUNGABÂ ‎ Galing akong tuklong nang biglang nadapâ. Sa bilis ng lakad, ako’y nasungabâ. ‎Nag-iisip kasi nang nakatingalâ. ‎Nguso'y nagkasugat, nasa lupa'y mukhâ. ‎ Buksan ang tibuyô ang nasa isipan Tinawid pa'y tudling doon sa tubigan. ‎Maging maingat ka'y kabilin-bilinan ‎nang di masungabâ sa dinaraanan. ‎Tingnan din ang saknong upang di matisod ‎sa usli't taludtod, magasgas ang tuhod. Tiyaking umagwat kung mayroong bakod. Baká sa tubigan, gamit mo'y maanod. ‎ Ingat lagi’t huwag magbakasakali. Baká masugata'y ilong, noo't labi. ‎Kung masungaba ka’y baka pa mabungi. Bilin ko sa iyo'y mag-ingat kang lagi. - gregoriovbituinjr. 09.10.2026 * tuklong - Tagalog sa Kastilang kapilya * tibuyô - Tagalog sa Kastilang alkansya * tudling - lupang dinaanan ng araro * tubigan - bukid (malumay ang bigkas) * saknong - bahagi ng tubigan * taludtod - hanay ng pananim

‎O, MGA MAKATA ‎ ‎O, mga makata, ako'y nagpupugay ‎sa inyo't sa tula ninyong kayhuhusay! ‎Katha'y tila bigas na mula sa palay, ‎na kung isasaing, kaysarap na tunay! Kapara ng kanin, tula'y iniin-in upang di magtutong ang niluto natin. Minsan hihigop pa ng am sa sinaing. Nalaglag na mumo, minsa'y pupulutin. Ating mga tula'y parang pansit luglog na sa mambabasa sana'y makabusog. Sakaling masaktan o kaya'y mauntog, paumanhin, sana bunga'y mapipintog. ‎Bilang manunula, sabi kong malimit: ‎ang salitang "pero'y" di ko ginagamit pagkat may "datapwat", " ngunit" at "subalit" . Sa sariling wika tayo mangunyapit! ‎Sa tula ko'y walang Superman o Darna ‎kundi sambayanan, walang isang bida! ‎Kolektibong kilos, bayani ang masa! ‎Nagtagumpay pagkat sila'y sama-sama! Kaya, O, makata, padayon! Padayon! Angkin nating diwa ay di makakahon! Diwa'y naglalakbay at naglilimayon sa mundo kung saan tayo paroroon! ‎ ‎- g...

BATAS SA ATING BANSA ginagawa / ng agila'y / batas para / sa tilapya lawin nama'y / nagsabatas / ng pambiya't / labahita batas niyong / uwak, para / sa kanduli't / hasa-hasa  nililikha / ng kuwago'y / batas para / sa pugita bakit gayon / ang nangyari / ay di naman / magkauri kapara rin / ng Kongresong / dinastiya / yaong hari pawang batas / ay patungkol / sa pribadong / pag-aari silang tingin / sa obrero't / maralita / ay kadiri ang serbisyo / ay nagosyo / nitong ibong / malalakas kaya anong / aasahan / nitong isda / kundi dahas mga isda / yaong dapat / na gumawa / nitong batas nang tiyaking / batas para / sa isda'y di / butas-butas pag di tayo / namumulat, / dinastiyang / pulitikal ang sa masa't / dukha'y lagi / nang sisiil / at sasakal - gregoriovbituinjr. 09.08.2026

DEPINISYON NILA NG PROGRESO sinira ang kalikasan minina ang kabundukan kinalbo ang kagubatan para raw sa kaunlaran trato sa puno ay troso kaya gubat na'y kinalbo una'y negosyo, di tao iyan umano'y progreso nilagyan ng paliparan iyan daw ang kaunlaran ang nangyari'y palubugan lubog sa baha ang bayan ano nga ba ang progreso kung di kasama ang tao kung serbisyo na'y negosyo kung sinira na ang mundo - gregoriovbituinjr. 09.05.2026

MUNTING DALIT SA PLM ‎O, kabataan at masa ‎magkaisa, makibaka ‎mag-organisa, magpasya ‎‎maging mga sosyalista ‎tara nang magsama-sama ‎Partido Lakas ng Masa ‎tayo ang alternatiba ‎baguhin na ang sistema - gregoriovbituinjr. 09.05.2026 ‎ ‎* binigkas kong munting dalit sa forum ng PLM, 09.05.2026 * ang dalit ay uri ng katutubong tulang may walong pantig bawat taludtod ‎‎* nagpasya na rin akong magbahagi ng kaunting kaalaman sa sining ng pagtula sa mga maralita, manggagawa, at kanilang mga anak dito sa kalunsuran

pinasa sa Liwayway magazine ‎ang iisang tulang nakatha rin ‎‎sana tula'y ilathala nila kung pasok ‎sa kanilang panlasa ‎bagamat ako'y isa lang dukhâ sana'y di ibasura ang tulâ ‎ ‎sampung pantig bawat taludtod,  ‎may sesurang 5/5 ‎ ‎ NAG-IISANG TULA ‎ ‎ako'y tiyak na mapapaluha, ‎o lulundag nang dahil sa tuwa ‎pag sa Liwayway nabasang sadya ‎at nalathala ang tulang katha ‎ ‎nagpasa noong talubata pa ‎noong kaysipag ko pa talaga ‎sulat ng sulat, pasa ng pasa ‎binalewala, walang halaga ‎ ‎ngayon, pinasang tula'y isa lang ‎ng abang dukhang di na malaman ‎kung saan yaring patutunguhan: ‎kinabukasan o kamatayan? ‎ ‎nang mawalâ ang sintang maybahay ‎pagkat sa sakit ay naparatay ‎nawalan na ring gana sa buhay ‎takipsilim na't walang liwayway ‎ ‎ikatutuwa tiyak ni misis ‎pag sa Liwayway ay nagkahugis ‎ang tulang sana ngayo'y di mintis ‎kinatha hanggang dugo'y tumigis ‎ ‎ngunit wala na, wala na siya ‎nang sa Liwayway, kanyang mabasa ‎ang iisa kong tulang pinasa...

‎BILI NA PO KAYO NG AKING LIBRETO ‎ ‎Nabubuhay ako bilang manunulat. ‎Bili na po kayo ng munti kong aklat. ‎Bagamat mura lang, paksa'y mabibigat, ngunit kung basahin, sa lupà ay lapat. ‎ ‎Pag nasalubong mo ako sa lansangan ‎kalabitin ako't sabihang pagbilhan ‎ng anumang dalang libreto saanman, ‎o aking ilatag sa dinadaluhan. ‎ ‎Pag nakabili ka ng munti kong libro ‎ay isang araw pang mabubuhay ako. ‎Maraming salamat sa suporta ninyo ‎sa aklat ng abang lingkod na totoo. ‎ ‎Bisyo ko'y magsulat, kumatha, tumulâ ‎ng maraming paksang nagmula sa madlâ. ‎Araw-araw, gabi-gabi mang tulalâ  ‎gagawin ang lahat upang makaakdâ. ‎ ‎Tulâ, kwento, dagli, pabula't sanaysay ‎pinagsisikapan at pinaghuhusay. ‎Taos pasalamat ang tangi kong alay ‎sa sumusuporta. Mabuhay! Mabuhay! ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎09.04.2026

AKO MAN AY MAKATANG WALA SA AKADEMYA Ako'y isang makatang / wala sa akademya. Kaya nakatutuwang / kapwa ko'y makasama sa pagkatha ng tula. / Sila'y mga guro pa habang ako'y wala lang / pagkat nangangalsada. Tula'y nakahiligan / ng abang maglulupa, lalo't isyu at buhay / ng masang maralita, kababaihan, bata, / obrero, baha, sigwa, kurapsyon, at lipunan / ang madalas kong paksa. Ako'y isang makatang / tumutula sa rali. Lagi man sa kalsada, / ngunit di pahuhuli. Tula'y tulay sa api, / dukha't walang sinabi. Sa mga lumalaban, / tula'y pinagbubuti. Ayokong magmasid lang / sa mga nagaganap kundi makipamuhay / sa mga nagsasalat, sa dukha, manggagawa't / masang hirap ang lasap. Ang tulang mapagmulat / sa laban nila'y ambag. Di man akademiko't / maglulupa mang tunay, ang bawat kong pagkatha'y / aking pinaghuhusay! At sa makatang nasa / akademya, mabuhay! Taospuso po't taas-/kamaong pagpupugay! - gregoriovbituinjr. 09.04.2026

PAGNINILAY ‎ ‎di ko hilig iyang makipagdigmaan ‎maliban kung sa chess makipagtagisan ‎ng estratehiya at mga taktika  ‎at di sa giyerang kayraming biktima ‎ mabuti't natuto akong manindigan turo ng magulang, tama'y ipaglaban! tanong sa sarili'y mga nakikita laksa-laksa'y bakit kawalang hustisya? ‎ ‎bakit may mahirap? bakit may mayaman? ‎sa kaibutura'y laging katanungan ‎bakit nagdarahop silang magsasaka? ‎gayong buong bansa'y pinakain nila! ‎ bakit manggagawa'y aliping sahuran? gayong nililikha'y yaman ng lipunan! hirap din ang vendor at namamasada bigas na'y kaymahal, pati gasolina! sistemang bulok nga'y sinirang tuluyan itong kalikasang pinagkakitaan bundok, gubat, dagat, lupa'y minimina para sa negosyo at malaking kita ‎ gawin ang marapat, huwag mang-iiwan dapat masang api'y matutong lumaban ‎kaya nangalsada ako't nakiisa ‎laban sa pag-api't pagsasamantala! ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎09.04.2026

GUNITA Gaano man kasamâ ang diktadurang maton, pag nagalit ang madlâ, tiyak babagsak iyon! Isang aral sa atin laban sa paniniil. Sa kasaysayan natin, babagsak ang malupit! Taumbayan ang bida: ang masa't karaniwan, obrero't magsasaka, ay ating pagpugayan! Pag masa'y nagkabigkis diktador ma'y aalis! - gregoriovbituinjr. 09.03.2026 * litrato mula sa google

‎IMBES PERO AY NGUNIT, DATAPWAT AT SUBALIT ‎ ‎Aniya: Pero nadulas siya. ‎Ikako: Ngunit nadulas siya. ‎ ‎Aniya: Pero ako'y lumaban. ‎Ikako: Ngunit ako'y lumaban. ‎ ‎Aniya: Pero nakibaka rin. ‎Ikako: Ngunit nakibaka rin. ‎ ‎Aniya pa: Pero ako ito. ‎Ikako: Subalit ako ito. Sabi niya: Pero maaari. Aniko: Datapwat maaari. ‎ ‎Imbes Pero ang aking ginamit, ay Datapwat, Ngunit at Subalit. ‎ ‎Ang Pero ay wikang Kastilaloy, subalit may katumbas sa Pinoy. ‎ ‎Kung may sarili tayong salita, ‎gamitin natin nang di mawala. ‎ ‎- gregoriovbituinjr. ‎09.03.2026

BAHÂ Sanay na nga ba tayo sa bahâ kaya wala tayong ginagawâ? Sanhi rin iyang trapong kuhilâ na dinistrungka'y kaban ng bansâ. Sa baha, huwag tayong masanay! Pagsingil ay gawin nating pakay. Alalahaning bahay at buhay ang ipinagtatanggol nating tunay! Ginawang proyekto'y paliparan ngunit ang nangyari'y palubugan. Nilubog sa baha ang lansangan pati na aming mga tahanan! Singilin natin lahat ng sangkot sa isyung flood control na'y managot! Tiyakin nating may malalagot at dito'y walang makalulusot! Mga lingkodbayang palamunin ng manggagawa'y dapat alisin! Lahat ng maysala'y panagutin at mga nagrarali ay dinggin! - gregoriovbituinjr. 09.03.2026 * litrato mula sa google