Mamalaybay

BAKAS naiiwan iyang bakas sa nakaraan habang tinatahak pa ang kasalukuyan upang kamtin ang asam na kinabukasan ika nga sa isang sikat na kasabihan dapat nating lingunin ang pinanggalingan nang makarating tayo sa patutunguhan tulad din ng mga aktibistang Spartan na inaral ang mga nagdaang lipunan nang bulok na sistema'y baguhing tuluyan tulad kong laging nagmamakata pa naman na madalas likhain ay tulang pambayan tula sa kalikasan at kapaligiran kaya nga sa bawat bakas ng nakaraan pag ating nilingon ay may matututunan kunin natin upang sa pagtahak sa daan ay maalpasan na natin ang kahirapan sa sama-samang pagkilos ng sambayanan ay maitayo ang makataong lipunan - gregoriovbituinjr. 10.19.2024

TAMIS NG PULOT anong tamis ng pulot-pukyutan na bubuyog ang may kagagawan tulad ng aming pagmamahalan di ng presyo kundi pag-ibigan animo kami'y langgam sa tamis baka kaya nagka-diabetes di naman mahilig sa sorbetes kundi tula'y isulat ng lapis ika nga'y wala nang tatamis pa kapag tayo'y laging magkasama ako ang iyong bubuyog, sinta ikaw naman ang aking sampaga ganyan katamis yaring pag-ibig na sadya namang di palulupig kaya piniit kita sa bisig nang bulong ng puso ko'y marinig - gregoriovbituinjr. 10.19.2024

ANG DALAWA KONG AKLAT NI APOLONIO BAYANI CHUA Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr. Nakilala ko si Ginoong  Apolonio Bayani Chua , o  Apo Chua , sa grupong Teatro Pabrika, isa sa mga grupo ng mang-aawit ng pawang mga nawalan ng trabaho sa pabrika, na bahagi rin ng Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP). Siya ang adviser ng mga iyon. Si Apo ay isa ring guro sa UP Diliman. Nakatutuwa na nagkaroon ako ng dalawa niyang aklat. Ang una'y ang  SIMULAIN: Dulambayan ng Manggagawa sa Konteksto ng Militanteng Kilusang Unyonismo (1980-1994) . May sukat ang aklat na 9" x 6" at naglalaman ng 326 pahina (kung saan 16 dito ay naka-Roman numeral). Ang aklat na ito'y ibinigay sa akin ni  Apo Chua  noong Hulyo 21, 2009, kasabay ng paglulunsad ng 12 aklat ng 12 manunulat ng UP Press na ginanap sa UP Vargas Museum. Ang aktibidad ay pinamagatang  "Paglulunsad 2009: Unang Yugto." Sa ikalawang aklat naman, isa siya sa mga patnugot ng  "Mga Luwa at iba pang Tula...

PAGSUSULIT Tula ni Sheikha Hlewa Isinalin sa Ingles ni Lena Tuffaha (Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.) Napakahuli na ng mga aralin ng aking ina. Matapos lahat ng dinanas namin -  binibilang niya ang mga taon sa tapat na pagsang-ayon sa Nakba at ang mga binilang ko habang kagat ang aking dila - ginigiit niyang maturuan ako,  salita sa salita, nang agad-agad. Wala siyang pagsasaalang-alang  sa patuloy kong pagkataranta o sa pagitan ng mga taon namin, sa urbanidad na nagpaamo sa pagiging lagalag ko at nagpakislap sa mga gilid ng aking wika. Inuulit niya ang mga aralin nang may kalupitan ng isang gurong naantala ang pagreretiro. Hinahanap niya ang kanyang patpat  sa ilalim ng kanyang bisig, na hindi mahanap, kaya hinampas niya ang mesang kahoy. Isinusumpa ko ang sinumang lalaking  magpapaiyak sa iyo, naiintindihan mo? at walang batingaw na sasagip sa akin bago ang pagsusulit. - sa Haifa 10.18.2024 * Si  Sheikha Hlewa  ay isang Palestinong manunulat...

WALANG PLATAPORMA walang plata, pulos porma lang pala ang tatakbong Senador na artista na batay sa panayam ni Gretchen Ho sa isang artistang kumandidato pag nanalo na, saka iisipin ang plataporma niyang nais gawin sa ngayon daw ang kanyang tututukan paano muna manalo'y pokusan madali na iyon, sikat na siya tulad nina Robin at Bong Revilla ngalang Wille Revillame nga ngayon ay talagang sikat sa telebisyon subalit siya kaya'y epektibo sa Senado o isa lang payaso anong tingin sa isyung manggagawa o dahil walang plataporma'y wala paano kaya pag nakadebate ni Willie sa isyu si Ka Leody ano kayang masasabi ni Ka Luke at ng masang sa kanila'y tututok pag sila'y wagi ni Philip Salvador na kagaya niya'y isa ring aktor ika doon sa ulat ni Gretchen Ho tunay ngang mas showbiz na ang Senado - gregoriovbituinjr. 10.18.2024 * batay sa ulat sa pahayagang Pang-Masa, Oktubre 16, 2024, p.5

PAMATID-GUTOM muli, ang inulam ko'y ginisang sardinas niluto lang dahil ayoko nang lumabas basta katabi itong mga diksyunaryo at mga nakapilang babasahing libro bagamat lata ng sardinas ay kilala bilang inuulam ng mga nasalanta halimbawa, nasunugan at nabahaan pinamimigay ay sardinas at noodles man pang-evacuation center lang daw ang ganito subalit huwag mong mamaliitin ito sapagkat ilang ulit akong nakaraos upang ako'y magpatuloy pa ring kumilos di naman madalas, minsan ulam ko'y daing kaya ibang ulam ay di na hahanapin tulad ng sardinas, ito pa rin ay isda ayos lang, basta mabusog at makatula - gregoriovbituinjr. 10.18.2024

KASAYSAYAN NG ISANG MANUNULAT nang ako'y nasa kolehiyo pa ang aking sarili'y natagpuan nakatunganga sa opisina ng pahayagang pampaaralan sapagkat may patalastas doon na kailangan ng manunulat pagsusulit ay ipasa roon at nakapasok nga akong sukat nang artikulo ko'y malathala sa Enero ng aming magasin iyon na talaga ang simula upang pagsulat ko'y pagbutihin naging adhika kong maging tinig ng mga tinanggalan ng boses sa manggagawa't dukha'y nakinig sa pabrika, tabing ilog, riles hanggang ngayon, nagsusulat ako ng mga tula, kwento't sanaysay at pasalamat akong totoo sa nakasama sa paglalakbay marami kayo, di na mabilang nang isa-isang pasalamatan adhika ko'y ikwento ko naman ang ating pinagdaanang laban - gregoriovbituinjr. 10.18.2024

PANGARAP masasabi mo bang ako'y walang pangarap dahil di pagyaman ang nasa aking utak pag yumaman ka na ba'y tapos na ang hirap? habang pultaym ako't nakikibakang tibak hindi pansarili ang pinapangarap ko kundi panlahat, pangkolektibo, pangmundo na walang bukod o tinatanging kung sino kundi matayo ang lipunang makatao iniisip ko nga, bakit dapat mag-angkin? ng libo-libong ektaryang mga lupain? upang sarili'y payamanin? pabundatin? upang magliwaliw? buhay ay pasarapin? subalit kung ikaw lang at iyong pamilya ang sasagana at hihiga ka sa pera ang pinaghirapan mo'y madadala mo ba? sa hukay, imbes na magkasilbi sa kapwa? aba'y inyo na ang inyong mga salapi kung sa pagyaman mo, iba'y maaaglahi buti pang matayo'y lipunang makauri para sa manggagawa pag sila'y nagwagi - gregoriovbituinjr. 10.17.2024

TATLONG NAULAT NA NAGBIGTI SA LOOB NG 20 ARAW Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr. Nadagdagan na naman ang nagpakamatay. Subalit ngayon, headline news na. Ibig sabihin, dapat pansinin na ito ng mga kinauukulan.  Headline sa pahayagang Bulgar, Oktubre 16, 2024:  Pinagalitan ng ina, 14-ANYOS, ADIK SA ML, NAGBIGTI, PATAY. Sa loob ng dalawampung araw mula Setyembre 27 hanggang Oktubre 16 ay may naiulat nang tatlong nagbigti sa pahayagang Bulgar. Sa loob ng wala pang isang buwan ay may anim nang nagpatiwakal. Dalawa ang tumalon sa mataas na gusali at tulay, isa ang nagbaril sa ulo, at tatlo naman ang nagbigti. Bale anim ang biktima (?) na siya ring suspek (?) sa pagpatay. Bakit naiisip nilang magbigti? O talagang dinamdam nila ang sinasabi sa kanila? Ang nagpapasiya sa kanila ay hindi isip kundi damdaming nasaktan. Ito ngang huli ay 14-anyos na sa ulat ay hindi na natukoy kung lalaki ba o babae.  Ito ang ulat: Isang 14-anyos na estudyante ang nagpakamatay sa Man...

ALAALA Tula ni Sheikha Hlewa Isinalin sa Ingles ni Lena Tuffaha (Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.) Nagkakagulo ang lahat nang inagaw ko  ang alaala ng Bedouin. Malamang na ang binatang nakuryente  habang nagdidilig sa kanyang bukid ay maging asawa ng sinumang maliit na babae. Malamang, maging parol sa karimlan  ang kanyang mga titig  matapos kargahan iyon ng liwanag. Sa lahat ng maaaring mangyari'y  pinagtaksilan ako ng alaala. Siya ba'y binatang ikakasal  o naantalang parol o luntiang bukirin? Ang aking ina'y may ugaling pagparisukatin  ang bawat detalye sa aking alaala. Ang binata'y naging bukirin, luntiang parol, at ang kuryente'y hindi nakarating  sa aking nayon ni minsan. - sa Haifa 10.17.2024 * Si  Sheikha Hlewa  ay isang Palestinong manunulat na isinilang sa Dhayl 'Araj, isang hindi kilalang nayon ng Bedouin malapit sa Haifa. May-akda siya ng tatlong kalipunan ng maiikling kwento at isang kalipunan ng mga tula, na naisalin...

ANG KUTING noon ko lang nakita ang kuting na kinalaro ng aming muning siya pala ang naririnig ko ngumiyaw sa ilalim ng awto kay-ingay niya, ngiyaw ng ngiyaw at nakita ko itong lumitaw nakipaglaro sa pusa namin baka nanghihingi ng pagkain lalaki itong malaking pusa batid ko, dahil aming alaga magkakulay, animo'y mag-ama si alaga ba'y nakabuntis na? at ang kuting na iyon ang anak? saan kaya ito pinanganak? kumbaga, saan ang kanyang bahay? upang mapakain silang tunay palaboy na pusa'y aking misyon maambunan ng pagkain iyon tulad ng sinumang nagugutom ay mapakain at mapainom - gregoriovbituinjr. 10.17.2024 * nabidyuhan ng makatang gala sa tapat ng bahay * mapapanood ang nasabing bidyo sa kawing na:  https://fb.watch/vgqMPd4ASS/  

TINANGGAL SA TRABAHO DAHIL MATABA nawalan ng trabaho dahil raw mataba kawalang respeto ito sa manggagawa ang nangyari sa kanya'y pambihirang sadya ang ganyang palakad ay talagang kaysama PBA courtside reporter daw siya noon nagtrabaho sa pinangarap niyang iyon subalit matapos ang sampung laro roon ay wala na siyang iskedyul nang maglaon may kinuhang mga reporter na baguhan na maayos din naman ang pangangatawan wala siyang isyu sa bago't nagsulputan nagtaka lang siya nang trabaho'y nawalan ang mga lalaki, pinupuri pa siya dahil maayos ang pamamahayag niya ang babaeng lider sa network, ayaw pala sa kanya dahil raw sa katabaan niya ay, nakagugulat ang kanyang pagtatapat ang nangyaring kaplakstikan ay di marapat diskriminasyon ito kung titingnang sukat karapatan bilang manggagawa'y inalat kaisa mo kami, reporter Ira Pablo mabuti't malakas ang loob mong magkwento ipaglaban ang karapatan ng obrero nang matigil na ang patakarang ganito - gregoriovbituinjr. 10.17.2024 * PBA...

KAIBHAN NG KAPAYAPAAN AT KATAHIMIKAN Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr. Sa isang krosword o palaisipang sinagutan ko, ang tanong sa  10 Pahalang: Kapayapaan . Naisip ko agad, Katahimikan kaya ang sagot? Sa akin kasi, magkaiba ang kapayapaan at katahimikan. Kaya sinagutan ko muna ang iba pa, pahalang at pababa, at nang matapos, ang lumabas ngang sagot ay:  Katahimikan . Tila ba sa palaisipang iyon ay magsingkahulugan ang kapayapaan at katahimikan. Ang krosword na iyon ay nasa pahayagang Abante, may petsang Oktubre 16, 2024, at nasa pahina 10. (Bago iyon, makikita sa 5 Pababa ang sagot na Ahusto, na baka akalain nating Ihusto. Ang ahusto ay mula sa salitang Kastilang ajuste na ang kahulugan ay pag-aayos, pag-aangkop o pagkakama. Mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 21.) Sa usaping kaibhan ng kapayapaan at katahimikan, sa tingin ko'y para bang pilosopikal na ang kahulugan, na di tulad sa krosword na tingin marahil dito'y pangkaraniwan. Bakit ko naman nasabi...

GINISANG TALONG NA MAY SARDINAS ginayat kong malilit ang talong, pati kamatis, bawang at sibuyas aking gigisahin ang mga iyon kasama ang isang latang sardinas ginayat na talong ay walang sira kaya inihanda ko na ang kalan, paglulutuang kawali't mantika habang naritong solo sa tahanan buhay-Spartan na naman ang tibak lalo't si misis ay nasa malayo sa ulam na ito'y napapalatak habang di katabi ang sinusuyo tara, katoto ko, tayo'y magsalo payak man ang ulam na naririto - gregoriovbituinjr. 10.16.2024

ANG BAKANG SI OBEIDAH Tula ni Ahlam Bsharat Isinalin sa Ingles ni Fady Joudah (Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.) May baka kami, ngalan niya'y Obeidah. Mata niya'y malalaki't dilat tulad ng buong kawan, may malalaking dilat na mata. Siya'y nakapikit habang ang iba'y nakapikit din. May dalawa siyang malalaking suso na araw-araw ay nagbibigay ng dalawa o tatlong timba ng gatas datapwat ang iba pang baka sa kawan ay puno ang suso naggagatas ang aking ina sa ganoon ding dami. Kadalasan, may uhog si Obeidah sa kanyang ilong at iyon ay nakakadiri at laganap sa pag-aari naming kawan ang butas ng ilong nila'y puno ng uhog. At sa tuwing kinukuha namin ang kanyang guya sa tabi niya si Obeidah ay lumuluhang parang luha ng tao at iyon ang nangyari sa iba pang baka sa tuwing kinukuha namin ang kanilang mga guya sa kanila umiyak sila tulad ng mga tao. Nagdusa na sa pananabik si Obeidah. At aatungal ng masakit na moo. Nagagawa ito ng buong kawan at hinihiwa ang mga gapo...

22 GINTONG MEDALYA, NAKAMIT NG PINOY sa Japan, nakalabing-anim na gintong medalya at nakaanim na ginto naman sa South Korea kahanga-hanga ang mga Pilipinong atleta sa kanilang isports o larangang nilaro nila nakibaka sa Japan sa isports na jiu-jitsu at lumaban sa South Korea sa isports na sambo parehong martial arts ang dalawang isports na ito talagang dapat mautak at malakas ka rito mula sa bansang Brazil ang jiu-jitsu na iyon ito'y pambubuno at sa sahig ka itatapon ang sambo naman ay mula sa dating Sobyet Unyon pinaunlad na combat ng Soviet Red Army noon gayunman, tangi naming masasabi'y pagpupugay at sa ibang bansa, pinakita ninyo ang husay sa bagong mapa ng isports, ating bansa'y nilagay kaya sa inyong lahat, mabuhay kayo! Mabuhay! - gregoriovbituinjr. 10.16.2024 * Ulat 1: 16 na Gold Medals, Inani ng Jiu-Jitsu Jrs. sa Japan * Ulat 2: Sambo Nat'l Team, naka-6 na Ginto sa South Korea * ang dalawang ulat at litrato ay mula sa pahayagang Bulgar, Oktubre 16, 2024, p.12

11 BANSA NA PALA ANG KASAPI NG ASEAN Maikling sanaysay at tula ni Gregorio V. Bituin Jr. Labing-isa na pala ang bansa sa  Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) . Ang alam kasi ng karamihan, tulad ko, na napag-aralan pa noon sa eskwelahan, ay sampu ang bansa sa ASEAN.  Narito ang sampung bansang unang kasapi ng  ASEAN: Philippines, Malaysia, Indonesia, Thailand, Brunei, Singapore, Vietnam, Cambodia, Laos, at Burma (na Myanmar na ngayon) . Nabatid kong nadagdag ang East Timor nang makita ko ang litratong kapitkamay ng mga pinuno ng ASEAN sa pahayagang Philippine Star na may petsang Oktubre 10, 2024. Inaasahan ko'y sampu ang mga lider ng ASEAN subalit labing-isa ang nasa larawang nagkapitkamay. Binilang ko at natanong: Bakit kaya labing-isa? Kaya binasa ko ang kapsyon sa ibaba ng nasabing larawan. Ito ang nakasulat:  "Leaders of the Association of Southeast Asian Nations pose during the opening of the 44th Asean Summit in Vientiane yesterday. From left: "M...

TIBUYÔ ginawa kong alkansya o tibuyô ang walang lamang bote ng alkohol barya-barya'y aking pinalalagô upang balang araw, may magugugol baryang bente pesos at sampung piso sa tibuyo'y aking inilalagay sa sandaling mangailangan ako ay may makukuhanan pa ring tunay halimbawa, libro'y aking bibilhin o pamasahe sa patutunguhan o may mahalagang panonoorin o may pagkaing nais malasahan sa tibuyô magtipid at mag-ipon pag kailangan, may kukunin ngayon - gregoriovbituinjr. 10.16.2024 * ang tibuyô ay salitang Batangas na katumbas ng Kastilang alkansya

NILAY SA HIBIK NI DOC BEN opo, Doc Ben, tinalikuran ng marami ang karangyaan sa buhay upang magsilbi sa bayan, lalo't higit ay sa masang api at pinagsamantalahan ng tuso't imbi pinaglilingkuran natin ang mga kapos nilalabanan ang sistemang umuubos sa likas-yaman ng bayan, sinong tutubos? iyang masa bang sama-sama sa pagkilos? upang itayo ang lipunang makatao at madurog ang sistemang kapitalismo upang iluklok ang mula uring obrero at magkauri'y kumilos ng kolektibo bakit ba gayon, salat yaong sumasamba sa dahilan ng kanilang hirap at dusa marangyang buhay na'y wala sa aktibista upang ipaglaban ang karapatan nila salat ay naghahanap ng tagapagligtas imbes sama-samang ipakita ang lakas lagi na lang ang hanap ng masa'y mesiyas imbes kumilos upang sistema'y magwakas naghahanap din po ako ng tugon, Doc Ben dahil sistemang bulok ang siyang salarin na sakaling ito'y mapapalitan natin dapat na lipunang makatao'y tiyakin - gregoriovbituinjr. 10.15.2024

KAWALANG MALAY SA PAMAMANGLAW Tula ni Jadal Al-qasem Isinalin sa Ingles ni Fady Joudah (Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.) Pag sa iyo'y nawalay, dugo ko'y kikirot Isang di ko batid na bahagi ang kikirot at susubukan kong mapatay ito. O kunin ito. Ang selulang inaasam ka'y pipintig sa akin, at hindi ko iyon agad matagpuan, madalas iyong magbago ng posisyon, kaladkarin palabas sa laro, kaysakit sa aking pakiramdam. Lalala ang aking paningin, hihina ang aking pandinig, at ang aking ilong, kapara ng ilong ng aso, ay hahanapin ang iyong amoy. Pag dumadampi ang hangin sa aking balat, tatarakan ng halimaw ang aking katawan at tatakas. Kikirot yaring alaala't lalamunin yaring ulo, maglalaho ang ulo ko subalit di mamamatay. Ang kirot ay muling madarama ng aking ulo. Malulungkot ako, may hindi nakikitang pakiramdam, nangwawawasak, isang walang hanggang puspos ng pag-aalala. At kakamkamin ng galit na kalawakan ang kanyang sarili sa sangandaan ng buhay ko't ako'y tat...